|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
EKONOMİ
Anadolu yarımadasının en verimli topraklarından olan Çukurova toprakları üzerinde yer alan Adana'da tarımsal üretim ekonominin lokomotifidir. Türkiye'nin tarımsal üretiminin %7.8'i bu bölgeden karşılanır. Ekilebilir arazilerin alanı 1.725.000 hektarı bulmaktadır. Bu arazilerde yetişen belli başlı ürünler başta buğday olmak üzere, pamuk, soya, mısır, arpa ve turunçgillerdir.
Eski çağlardan beri askeri ve ticari yollar üstünde yer alan Adana, tarihin her döneminde çeşitli devreler için çekici bir yer olmuştur. Yapılan arkeolojik kazılarda kentin tarihinin M.Ö. 3000 yılına kadar uzandığı saptanmıştır. Bölge'de en az on değişik medeniyet ve yine en az 18 devlet, beylik, krallık gibi çeşitli siyasi kuruluşların hüküm sürdüğü belgelenmiştir. Luvi, Arzava, Hitit, Asur, Kilikya Krallıkları, Roma ve Bizans imparatorluğu, Selçuklu, Ramazanoğulları ve Osmanlı devleti bunların başlıcalarıdır.
19. Yüzyılın ikinci yarısından sonra Çukurova'da İngilizlerin girişimi ile pamuk üretimi hızla gelişmeye başlamıştır. Daha sonra Fransız ve Alman firmalarının da bölgeye ilgi göstermesiyle tarım makineleşmiş, çırçır fabrikalarının kurulmasıyla sanayileşme yönünde adımlar atılmıştır. 1950'lere kadar ilin ekonomik yapısına egemen olan pamuk ve buğday üretimi ile pazarlaması, bu tarihten başlayarak yeni pamuk türlerinin ekilmesi, makineleşme, sulama ve gübreleme yoluyla üretimin artmasına ve kentin Türkiye'nin ilk sanayileşen bölgelerinden biri olmasını sağlamıştır. 1970'li yılların ortalarına kadar devam eden bu süreçte Adana; Tekstil, Gıda gibi tarıma dayalı sanayi kollarında Marmara bölgesinden sonraki, en sanayileşmiş bölge konumuna gelmiştir. 1980'lerde pamuk üretiminin ilin ekonomisindeki belirleyici rolünü kaybetmeye başlamasıyla tarımda çeşitlendirme sürecine girilmiş, turunçgiller üretimi ve seracılık giderek önem kazanmaya başlamıştır.
Günümüzde 750 milyon doları aşan ihracatıyla Adana, ekonomi, sanayi ve bankacılık alanlarında Türkiye'nin önde gelen şehirlerinden birisidir. Çukurova Üniversitesi, modern hastaneleri ve karayolları, otelleri, havaalanı ile birlikte sinema ve tiyatrolarıyla da kültürel açıdan da zengin bir merkezdir. 11.000.000 m2'lik arazisiyle Türkiye'nin en büyük Organize Sanayi Bölgesi olma özelliğini elinde bulunduran Organize Sanayi Bölgesine sahip olan Adana, Yumurtalık serbest bölgesinin de hizmete girmesiyle birlikte, Gap bölgesinden elde edilecek ürünlerin işlenmesi ve ulaşımında önemli bir role sahip olacaktır. Bu açıdan yabancı yatırımcılarında bölgeye olan ilgisi her geçen gün artmaktadır. Nüfusu ve sanayileşmesi hızla artan Adana'nın, DIE'nin ikinci büyük metropolu olması beklenmektedir.
|
TİCARET |
Bölge üretim biçimi açısından yapısal bir değişime uğramakta ve geleneksel buğday ve pamuk üretiminden meyve ve sebze üretimine geçilmektedir. Kentin 1997 yılındaki GSYİH’sı 4.4 milyar dolar olmuştur. Bu oluşum incelendiğinde 1960’lara kadar ekonomide belirleyici bir rol oynayan tarımın, gittikçe daha az pay almaya başladığı gözlenmektedir. Adana ilinin güncel verileri bize serbest ticaret sektörünün 1997 yılında % 37.3 ile en yüksek geliri elde ettiğini, bunu sırasıyla % 27.5 ile sanayi ve % 18.1 ile ticaret sektörlerinin izlediğini göstermektedir. Tarım sektörü ise bu sıralamaya önemsiz sayılabilecek bir yüzde ile girebilmektedir. Tarım sektöründeki bu gerilemeyi hükümetlerin yanlış tarım politikalarına ve tarıma elverişli arazilerin imara açılmasına bağlayabiliriz.
Kentin ekonomik hayatında GSYİH’daki payı % 20 olan ve önemli bir işgücü potansiyeli oluşturan ticaret sektörünün önemi çok büyüktür. Sektörün önemi üretilen ürünlerin kalitesinin yüksek oluşuna ve dolayısıyla yurtiçi ve yurtdışı pazarlarda alıcı bulabilmesine bağlıdır. Aynı zamanda ülkemizin de önemli çıktıları olan pamuk, pamuk ipliği ve ürünleri, sebze ve meyveler, buğday ve tahıl ürünleri Adana bölgesinde üretilerek Türkiye ve dünya pazarlarına sunulmaktadır.Türkiye’nin sanayileşen ilk bölgelerinden birisi olması dolayısıyla, Adana köklü bir sanayileşme kültürüne ve yeterli birikmiş sermayeye sahiptir. Bu da şehirde ekonomik aktivitelerin sürekli olarak büyümesine yardımcı olmuştur. Adana’da hemen hemen bütün tarımsal ve endüstriyel ürünlerin ticareti yapılabilmektedir. Kentin ticari yaşamı Organize Sanayi Bölgesinin faaliyete geçmesi ile birlikte daha da hızlanmıştır. Ekonomik hayat ağırlıklı olarak tarıma dayalıdır. Bu yüzden ticareti yapılan ürünler genellikle tarımsal hammaddeler ve bunların mamülleridir. Bu mamüller arasında ilk sırayı pamuk almaktadır. Susam, buğday, arpa, mısır, sebzeler ve narenciye ürünleri daha sonra gelmektedir. İlin sanayisi de bu ürünlerin işlenmesine dayanmaktadır. En büyük girdi pamuk, en büyük çıktı ise pamuk ipliği ve kumaştır. Tarımsal makinelerin ticareti, kimyasallar ve tohum ticareti de önemli ticaret sektörleri arasındadır. Tarımsal ticaretin yanı sıra, son çeyrek yüzyılda artan nüfus ve yeni talepler doğrultusunda inşaat, mobilya, finans, büyük alışveriş merkezleri de ekonomik hayat içerisinde giderek artan bir önem kazanmaya başlamıştır.
Türkiye’nin en büyük köyü yakıştırması yapılan Adana, bu tezi çürütecek çağdaş şehirleşme olgusunu gerek günlük hayatta, gerekse sanayi ve ticaret alanında başarı ile uygulamaktadır. Yıllarca geleneksel olarak doğu – batı boylamında ve daha çok E-5 çevresinde yoğunlaşan yapılaşma ve genişleme hareketleri, 1980’lerin sonundan itibaren kuzey yönünde sağlıklı bir biçimde gelişmeye başlamıştır. Günümüzde Seyhan Baraj gölü kıyısına ulaşmış olan yapılaşma Kuzey Adana adı verilen yeni bir kent yaratmıştır. Yerleşim birimlerinin kuzeye kayması ile Adana’nın doğu ve batı kesimleri yerleşim alanı olmaktan çıkıp, sanayi ve ticaret açısından ideal bir duruma gelmiştir. Bu noktada Organize Ticaret Bölgelerinin makro düzeyde en önemli yararı ortaya çıkmıştır. Bu bölgeler düzgün bir şehirleşme için vazgeçilmez altyapılardır.Organize Ticaret Bölgelerinin bir kentin hayat damarlarından biri ve en önemlisi olduğu gerçeği merkezi ve yerel yönetimler tarafından ne ölçüde kabul görürse o denli sağlıklı gelişim çizgisi izlenebileceği olgusu Adana’da da kendini göstermektedir. Yerel ve merkezi yönetimin desteği ile sanayici ve tüccar girişimcilerin 1980’li yılların sonunda başlattığı çalışmalar neticesinde bugün Adana’da sayısı binlerle ifade edilen dükkan sayısına ulaşmış olan, çeşitli sektörlere hizmet veren Organize Ticaret Bölgeleri kurulmuştur. E-5 karayolu üzerinde doğu-batı istikametinde yer alan Organize Ticaret Bölgeleri sırasıyla Vedat Dalokay Sebze Hali, ATİKOP, Adana İş Merkezi, Otogar, Yüreğir Sebze Hali, Yüreğir Otogarı, Demir Toptancıları Toplu İşyeri, Büyük Toptancılar Sitesi ve Keresteciler & Mobilyacılar Sitesidir.
|
SANAYİ |
Elverişli iklim koşulları, yüksek kaliteli ve büyük miktardaki gıda ve tekstil sanayi girdileri, Adana ilini yurt içi ve yurt dışı pazarlarda rekabetçi bir duruma getirmiştir. Tekstil sektöründeki üretim sentetik iplikten çok çeşitli kumaşlara kadar uzanmaktadır. Gıda sanayisinin çoğunluğu margarin, çikolata, bira ve un fabrikalarından oluşmaktadır. Türkiye genelinde olduğu gibi Adana ilinde de gıda ve tekstil yatırımları ağırlıkta olup, bu sektörlere yapılan yatırımlarda halen bir azalma görülmemektedir. Bu alanlarda İsviçre, Fransız, Amerikan ve Alman firmaları ile yatırım ortaklıklarına gidilmektedir.
Adana Organize Sanayi Bölgesi kapladığı alan ve fabrika sayısı açısından Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birisidir. Kentin 20 km dışında yer alan bölge tam olarak faaliyete geçtiğinde 400 ila 500 arasında fabrikaya ev sahipliği yaparken, 50.000 kişiye de iş imkanı sağlayacaktır. Bölgenin komple altyapısı tamamlanmış olup, arıtma tesisleri de devreye girmiştir. 1.350 hektarlık toplam alanında şu anda tekstil ve makine – metal sanayi başta olmak üzere 200’e yakın firma faaliyet göstermektedir. Adana Organize Sanayi Bölgesinde yatırım yapanlara devlet yardımları ve vergi muafiyetleri gibi avantajlar sunulmaktadır.
Adana İlinde Bulunan Sanayi İşletmeleri
Kamu İktisadi Teşekkülleri (KİT); İlimizde Kamu İktisadi Teşekkülü 11 adettir. İşyerlerinde toplam 8700 işçi çalışmaktadır. Bu teşekküllerin isimleri aşağıdadır.
Kamu İktisadi Teşekkülleri
Aksantaş Akdeniz Sanayi ve Ticaret İşletmeleri A.Ş.
Et ve Balık Ürünleri A.Ş. Adana Et Kombinası Müdürlüğü
TEDAŞ Adana Elektrik Dağıtım Müessesesi
Tekel Sigara Sanayi İşletmeleri Müesseseleri Adana Fab.
Tekel Baş Müdürlüğü
Tekel Yaprak -Tütün
Türk Telekom Baş Müdürlüğü
Posta İşletmesi Baş Müdürlüğü
TDD 6. Bölge Müdürlüğü
Köy Hizmetleri 3.Bölge Müdürlüğü DSİ
Özel Sektör İşletmeleri;
Küçük İşletmeler (KOBİ)
Adana ilinde faaliyet gösteren KOBİ’ lerin durumu:
KOBİ Sayısı : 1.075
İmalatla Uğraşan : 525
Tamir ve Ticaretle Uğraşan : 550
Büyük İşletmeler
Adana ilinde faaliyet gösteren işletmelerin % 8 ini büyük ölçekli olanlar oluşturmaktadır. 1000 kişiden fazla işçi çalıştıran işletme sayısı 10 dur. 10 ve daha fazla işçi çalıştıran işletme sayısı ise 290 dır.
En fazla istihdam eden işletme sıralaması
Tekstil Sektörü
Gıda Sektörü
Kimya, petrol, kauçuk, plastik ürünleri Sektörü
Büyük ölçekli kuruluşların Katma Değer açısından sıralaması
En yüksek Katma Değer % 30’luk bir oran ile Gıda Sanayi tarafından oluşmakta. Sıralama aşağıdadır.
Gıda
Dokuma ve Giyim
Kimya, Petrol, kauçuk, plastik Sanayi
Türkiye’nin 500 büyük firması arasına giren
Adana firmaları
SASA ÇUKUROVA ELEKTRİK A.Ş BOSSA MARSA TEMSA GÜNEY SANAYİ ADANA ÇİMENTO SANAYİ PİLSA MENSA AKSANTAŞ OLMUKSA PAKSOY GÜNEY BİRA ÇUKOBİRLİK ÖZBUCAK BAŞER TEKSTİL SAN
|
ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ |
Adana- Ceyhan karayolu üzerinde kurulan Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Türkiye’ nin 3. Sanayi Bölgesi olup, getirdiği olumlu faktörlerle önümüzdeki yüzyıl için çok önemli bir organizasyondur. Birinci bölümü hizmete giren bölge tamamlandığı zaman 500 fabrika faaliyete başlamış olacak ve 50 bin kişi istihdam edilecektir. Planlı bir yerleşim amacıyla bölgenin batısında Güney Kent adıyla 250 bin kişinin yaşayabileceği bir uydu kent kurulması çalışmasına devam edilmektedir.
Organize Sanayi Bölgesinde
|
Sektörel Dağılım |
Üretim |
İşçi Sayısı |
İnşaat |
Proje |
|
Tekstil |
44 |
2324 |
19 |
42 |
|
Tesktil Boya San. |
2 |
40 |
- |
1 |
|
Konfeksiyon |
7 |
1657 |
- |
8 |
|
Ayakkabı |
1 |
50 |
- |
1 |
|
Yağ San. |
1 |
110 |
2 |
- |
|
Gıda San. |
10 |
348 |
2 |
13 |
|
Ambalaj San. |
1 |
40 |
2 |
1 |
|
Kimya San. |
3 |
148 |
7 |
5 |
|
Plastik |
11 |
260 |
7 |
6 |
|
Boya San. |
3 |
73 |
- |
2 |
|
Lastik ve Kauçuk |
- |
- |
1 |
1 |
|
Petrol ve Ürünleri |
1 |
6 |
- |
- |
|
Ağaç San. |
10 |
177 |
4 |
8 |
|
Kağıt San. |
2 |
186 |
- |
1 |
|
Elektrik |
3 |
110 |
1 |
3 |
|
Makine |
8 |
457 |
2 |
11 |
|
Metal |
20 |
840 |
9 |
9 |
|
Cam Sanayi |
1 |
17 |
- |
1 |
|
Depolama |
1 |
40 |
- |
1 |
|
Döküm |
3 |
84 |
4 |
3 |
|
Yapı Elemanları |
6 |
101 |
6 |
8 |
|
Banka |
1 |
20 |
- |
1 |
|
Matbaa |
1 |
30 |
- |
- |
|
Tohumculuk |
1 |
20 |
- |
- |
|
Nakliye |
- |
- |
- |
1 |
|
TOPLAM |
141 |
7136 |
66 |
127 |
Küçük Sanayi Sitelerinde |
| Adı |
İşyeri Sayısı |
Faaliyete Geçiş Tarihi |
| Adana Metal İşl.K.S.S | 634 | 1989 |
| Adana Ağaç İşl.K.S.S | 397 | 1992 |
| Kozan Ağaç İşl.K.S.S | 330 | 1995 |
| Adana Ağaç İşl.K.S.S | 236 | 1993 |
ADANA SANAYİ ODASI (ASO) Adana Sanayi Odasına kayıtlı üye sayısı 1021 dir. |
|
|
TAYSEB-Toros
Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi |
|
|
TARIM |
|
|
DIŞ TİCARET |